Kleine aanpassingen maken een groot verschil

‘Iets wat voor jou makkelijk is of vanzelfsprekend, kan voor een ander juist lastig zijn – en andersom. Het is belangrijk om ons daarvan bewust te blijven’

 

Olga (37) komt uit Polen en woont sinds 13 jaar in Nederland. Zij en haar partner verhuisden naar Nederland op zoek naar een nieuw avontuur. Ondertussen hebben zij twee kids en zijn ze helemaal gesetteld op Hollandse bodem. Olga vertelt over haar AD(H)D diagnose, de neurodivergentie binnen haar gezin, deelt waardevolle inzichten en kaart het verschil aan tussen Polen en Nederland. 

Een nieuw avontuur in Nederland

Olga (37) en haar partner verhuisden 13 jaar geleden als expats naar Nederland, op zoek naar een nieuw avontuur. Olga studeerde in Polen aardrijkskunde en cartografie en startte in Nederland met haar baan bij een groot tech bedrijf. Dit ging jaren goed, totdat zij steeds meer stress begon te ervaren. Uiteindelijk belandde zij in een burn-out.

‘Er was veel werkdruk en ik voelde me continu opgejaagd. Ook de zorg voor mijn kinderen kostte energie. Een goede work-life balans was moeilijk om in stand te houden’, licht Olga toe. Ze had een kort lontje, sliep slecht en ervaarde steeds meer klachten. Deels verwachtte ze dat haar stress ook te maken had met culturele verschillen en een taalbarrière, maar ze voelde aan alles dat er meer aan de hand was.

Het krijgen van een diagnose

Al langer herkende Olga zich in de klachten en kenmerken die bij AD(H)D horen. Ze had al eerder hulp gezocht, om hier duidelijkheid over te krijgen, maar er werd haar toen verteld dat het niet AD(H)D kon zijn. ‘Ik had er te veel organisatietalent voor’, licht Olga toe. Toch was Olga ervan overtuigd dat ze AD(H)D had en wilde ze graag een diagnose, om meer inzicht in haar brein te krijgen.

Ze ziet haar hoofd als een soort browser, waarbij 50 tabs openstaan en 5 met het geluid aan. ‘Dit is een vergelijking die ik ooit hoorde en waar ik me helemaal in kan vinden’. Olga vindt de naam Attention Deficit Disorder slecht gekozen. Zij kan zich juist héél goed focussen, maar het gaat volgens haar vooral mis in de controle beheersing wanneer er zoveel ‘tabs’ openstaan. Ze heeft juist te veel aandacht voor alles.

Toen Olga na haar burn-out weer terugging naar haar werk, was er gelukkig meer begrip en kon ze – door een aantal aanpassingen in haar taken – veel efficiënter werken. Maar, tijdens Corona, en het thuiswerken met twee kinderen, ging het mis. Ze ging opnieuw naar de GGZ en werd nu wel op AD(H)D getest.  De uitslag verraste haar niet. Ook een ander vermoeden werd voor Olga bevestigd. De psycholoog en psychiater kwamen met een serieuze mededeling: ze verwachtten óók autisme. ‘Ik begreep niet waarom deze mededeling met zoveel ernst werd gebracht’, geeft Olga aan. 

Ieder mens is en functioneert anders

Olga benadrukt dat ieder mens anders is en op een eigen manier functioneert. ‘Dat wat voor jou makkelijk of vanzelfsprekend is, kan voor de ander heel lastig zijn – en andersom’, zegt ze. ‘Het is goed om ons daarvan bewust te blijven. Zelf geeft ze als voorbeeld dat het bellen van een verwarmingsmonteur voor haar een enorm obstakel kan vormen, omdat er niet duidelijk wordt aangegeven hoe laat deze dan komt. ‘Ik zou vervolgens de hele dag in ‘waiting mode’ thuiszitten, zonder iets te kunnen doen of te plannen.’ Voor veel mensen is het onbegrijpelijk dat ‘zoiets simpels’ zo’n issue kan zijn.

Ook vertelt ze over haar zoon, die waarschijnlijk ook neurodivergent is. Hij kan heel goed leren, maar is minder goed in voor zichzelf zorgen. ‘Hij vergeet bijvoorbeeld regelmatig te eten en drinken, maar mensen snappen dit niet, want hij is toch zo slim?’. Olga blijft vragen of ze hem hier op school bij kunnen helpen, maar er is vaak weinig begrip voor het feit dat dit moeilijk voor hem is.

Ze geeft aan hoe we er vaak vanuit gaan, dat wanneer iemand ergens heel goed in is deze persoon ‘alles’ goed kan. ‘Van een kind dat heel goed kan rekenen, wordt meestal ook verwacht dat deze goed met taal is’, maar dat hoeft helemaal niet zo te zijn. Iedereen heeft eigen talenten, krachten en zwaktes. Het is belangrijk om verwachtingen los te laten en elkaars krachten en zwaktes te erkennen, zodat we elkaar kunnen aanvullen, versterken of helpen.

Het verschil tussen Polen en Nederland

Het leven in Nederland bevalt haar als neurodivergent persoon en zij kan zich vaak goed vinden in de Nederlandse mentaliteit. De directheid vindt ze vaak prettig en sociaal gezien ‘moet’ er minder. Dit geeft haar de ruimte om dingen op haar eigen manier te doen. ‘In Polen wordt er  soms van je verwacht dat je met een verjaardag voor iedereen drie gangen kookt. Hier in Nederland is die druk er niet. Een hapje en een drankje is ook voldoende.’ 

Interessant is dat Polen wel verder lijkt op het gebied van neurodiversiteit en inclusie. ‘Er is meer aandacht voor vanuit de politiek’, vertelt Olga. In de regering zijn er bijvoorbeeld speciale commissies voor onder andere autisme en AD(H)D. Ook op scholen is er meer begrip en ondersteuning voor neurodivergentie. Olga zocht een paar jaar geleden naar een studie neurodiversiteit en de enige plek in Europa waar deze werd aangeboden bleek toevallig in Polen te zijn. 

Elkaar verschillen erkennen en respecteren

In 2023 begon Olga met de studie Neurodiversity in the workplace in Warschau. Ze verwacht dat het grootste deel van haar mede-studenten, net als zij, neurodivergent was. De collegedagen waren lang en niet voor iedereen goed vol te houden. Iedereen voelde zich gelukkig vrij om af en toe de collegezaal uit te lopen. Ook hadden veel mensen een bezigheid mee, om zich beter te kunnen focussen. ‘Ik zelf heb veel zitten breien, anderen hadden stressballetjes. Niemand keek hier gek van op’, licht Olga toe.

Het is zo belangrijk om iedereen de ruimte te geven om te mogen leren of werken op een manier die past. Een veilige omgeving waar niet gek wordt opgekeken, als iemand een bepaalde behoefte heeft. ‘Laatst hoorde ik van iemand dat diegene geen koptelefoon op mocht tijdens het werken op kantoor. Dit verbaasde me echt!’, geeft Olga aan.

De waarde van neurodivergentie benutten

Volgens Olga zijn er zo veel kleine dingen die een groot verschil kunnen maken – voor de neurodivergente medewerker, maar ook voor de organisatie. Ze neemt als voorbeeld brainstormen. ‘De één spreekt ideeën zonder moeite uit, terwijl het voor de ander fijner is eerst wat langer na te kunnen denken.’ Een simpele oplossing zou het uitdelen van post-its zijn, om ideeën op te schrijven. ‘Deze kun je op een whiteboard plakken en één voor één bespreken’, licht ze toe. Fijn voor alle medewerkers en heel waardevol voor de organisatie, want zo krijg je echt iedereens input.

Ook is het volgens Olga belangrijk mensen meer vrijheid te geven. Niet iedereen werkt op dezelfde manier en op hetzelfde tempo. ‘Zo kunnen mensen met een hyperfocus heel veel werk op een dag verzetten, maar de dag daarna hebben ze wat meer rust nodig. De één gaat goed op een strakke deadline, de ander geeft dit juist stress’. Door deze verschillen te respecteren, kunnen mensen echt hun talenten benutten – op een manier die gezond voor ze is. 

Het gaat nu goed met Olga

Ondertussen gaat het goed met Olga. De inzichten die de diagnose haar gegeven hebben, helpen het leven op een passende manier in te richten. ‘Ons gezin functioneert ‘anders’ dan andere, maar voor ons werkt het,’ vertelt ze. 

Zo bestelt Olga het liefst boodschappen ’s avonds laat in bed. Want dan voelt ze er ruimte voor en dan hoeft ze niet naar de supermarkt vol prikkels. Ook heeft Olga haar garderobe flink aangepast. Ze loopt graag op barefoot schoenen en draagt het liefst niet-knellende kleding. Ook bepaalde vormen en kleuren kunnen haar energie een boost geven.

Olga heeft ondertussen een nieuwe baan. Tijdens de sollicitatie kon ze eerlijk zijn over haar sterke en minder sterke punten. Haar diagnoses heeft ze niet genoemd, maar er is ruimte voor. Naast haar baan op de afdeling Data Management, werkt ze ook als Inclusion Ambassador binnen een intern netwerk, waarmee ze – samen met anderen – streeft naar een inclusieve bedrijfscultuur. 

Meer over Olga Białobrzeska? Volg haar op Linkedin. 

X